A-GAYRÄ°MENKULÜN TAPUDAKÄ° SATIÅž DEÄžERÄ°

2001 yılında satılacak olan gayrimenkul kaça satılacak olursa olsun tapuda ''asgari bir deÄŸer'' göstermek gerekiyor. Satış sırasında gayrimenkulün 2000 yılındaki emlak vergisine esas deÄŸerini asgari yüzde 56 oranında arttırmak zorunluluÄŸu var. ÖrneÄŸin , 2000 yılındaki emlak vergisi deÄŸeri 100 milyar lira olan gayrimenkulü 2001 yılında satarken ister Ocak ayında ister Haziran yada Aralık ayında satılsın , alım satıma esas tapu deÄŸerini asgari 156 milyar lira göstermek gerekiyor. KuÅŸkusuz bu deÄŸerin üzerinde gösterilmesinde herhangi bir sakınca yok . yani 200 milyar lirada gösterilebilir. Ancak ona göre harç ödenir.

B-GAYRÄ°MENKULÜN GERÇEK SATIÅž DEÄžERÄ°Gayrimenkulunüzün , gerçek satış deÄŸerinin , tapu harcına esas olan deÄŸerin altında olması halinde gerçek alım satım bedelinin , tapu senedinde ayrıca gösterilmesinin satıcı tarafından talep edilmesi gerekiyor. Bu durumda , tapu harcına esas olan tutar üzerinden harç alınır , ancak tapu senedinde gerçek satış bedeli yazılır.

C-ÖDENECEK HARÇGayrimenkul satışında , hem satıcı hem de alıcı , tapu harcına esas deÄŸer üzerinde, binde 15 oranında harcı ayrı ayrı öderler.

D-KAZANCIN GELÄ°R VERGÄ°SÄ°Gayrimenkul satışında , hem satıcı hem de alıcı , tapu harcına esas deÄŸer üzerinde, binde 15 oranında harcı ayrı ayrı öderler.

E- ŞİRKETLERÄ°N GAYRÄ°MENKUL SATIÅžIÅžirketlerin ,aktifinde kayıtlı olan gayrimenkulleri elden çıkarmaları halinde,beyan edecekleri asgari deÄŸer, ödeyecekleri harç oranı aynen yukarıda olduÄŸu gibidir. Åžirketler gayrimenkulün satışı nedeni ile fatura düzenlemek ve ayrıca KDV tahsil etmek zorundadırlar. Gayrimenkul ün satışından doÄŸan kazanç da vergiye tabidir.

Kurumlar vergisi mükellefi olan ÅŸirketler,en az 2 yıldır iÅŸletmelerinin aktifinde kayıtlı olan gayrimenkulü sattıklarında , satıştan doÄŸan kazancı sermayelerine eklerlerse :
a)Gayrimenkul satış kazancı nedeni ile kurumlar vergisi ödemezler.
b)Tapu harcı ödemezler.
c)Satış işlemi de KDV ye tabi tutulmaz.
Ancak satıştan doÄŸan kazanç nedeni ile yüzde 15 stopaj öderler.(KVK geçicimd.28) 

F-SATIÅžIN BELEDÄ°YEYE BÄ°LDÄ°RÄ°LMESÄ° Gayrimenkulünü satanlar , ilerde emlak vergisine çöp vergisine yönelik bir takiple karşılaÅŸabilirler. Bunu önlemek için gayrimenkulün satışını yaptıktan hemen sonra ilgili belediyeye bir dilekçe ile durumu bildirmelerinde yarar vardır.

 G-GAYRÄ°MENKULÜNÜ SATANLARIN KAZANÇ VERGÄ°SÄ° 

Gayrimenkulün iktisap (yani edinme) tarihinden itibaren 4 yıl geciktikten sonra satılması , örneÄŸin 1996 yada daha önceki yıllardan edinilen gayrimenkulün satılması halinde kaç liraya satılırsa satılsın gelir vergisi ödenmeyecek (GVK geçici md.56/D6).

Satılan gayrimenkulün edinme tarihten itibaren 4 yıl içinde satılması halinde ise ortaya çıkan kazanç nedeni ile , gelir vergisi ödenmesi söz konusu olabilecek.

Ancak gayrimenkulün miras yada hibe yoluyla edinildiÄŸi durumlarda satış bedeli kaç milyar lira olursa olsun gelir vergisi ödenmez. (GVK geçici md.56/D6)
1-) Kazancın hesabı ve Vergisi
DeÄŸer artışı kazancı olarak nitelendirilen gayrimenkul satışı kazancı ''iktisap tarihinden itibaren 4 yıl içinde satılan'' gayrimenkuller için söz konusu.Bu süre geçtikten sonra gayrimenkul kaç liraya satılırsa satılsın gelir vergisi ödenmez.(GVK geçici md.56/D-6).örneÄŸin 10 mart 1997'de satın aldığı gayrimenkulü 9 mart 2001 de satan ve bundan da 50 milyar lira kazanç saÄŸlayan bir kiÅŸi bu kazancı nedeniyle gelir vergisi ödeyecek. Oysaki iki gün daha bekleyip 11 mart 2001'de satış yapsaydı 50 milyarlık kazancı nedeni ile 50 lira dahi gelir vergisi ödemeyecekti.

Kazancın hesaplanmasında emlak vergisi beyannamesi esas alınıyor. ÖrneÄŸin 1998 yılında verilecek emlak vergisi beyannamesinde gösterilen deÄŸer ''maliyet bedeli'' olarak göz önüne alınıyor. Bu bedel , ekim 1998'den itibaren (gayrimenkulün satıldığı ay hariç) devlet istatistik enstitüsünce (DÄ°E) belirlenen ''toplam eÅŸya fiyat endeksindeki (TEFE) artış oranında artırılarak'' tespit olunuyor.

1999 yılı kasım ve aralık ayında emlak vergisi beyannamesini yenileyenlerin yenileme yada yükseltme beyanları deÄŸil 1998 yılı beyanı esas alınıyor. BaÅŸka bir anlatımla gelir vergisi yönünden kasım ve aralık 1999'da yükseltilen emlak vergisi beyanları hiçbir iÅŸe yaramıyor.1998'den sonra alınan gayrimenkullerin ise iktisap bedeli yine DÄ°E tarafından belirlenen TEFE artış oranında yükseltilerek maliyet bedeli bulunur. Maliyet bedeli ile satış bedelinin kıyaslanması sonucu 3,5 milyar lirayı aÅŸan bir kazanç ortaya çıkarsa bu kazanç gelir vergisine tabi olur.

2-Verginin Hesabı

Gayrimenkulün satışından doÄŸan ve 3,5 milyar lirayı aÅŸan kazanç kısmı üzerinden ,Gelir vergisi Kanunu'ndaki vergi ''vergi tarifesine göre'' yüzde 20-45 arasında deÄŸiÅŸen gelir vergisi hesaplanır. Gelir vergisinin yüzde 10'u kadar da ''fon payı'' tahakkuk ettirilir.